SÍBS Líf og heilsa

Líf og heilsa

SÍBS og Hjartaheill hafa um margra ára skeið gengist fyrir reglulegum mælingum á blóðþrýstingi og blóðgildum víða um land sem lið í vitundarvakningu um hjarta- og æðasjúkdóma. Samtök sykursjúkra og Samtök lungnasjúklinga tóku þátt í verkefninu frá og með haustinu 2017 sem lið í sínu forvarnarstarfi og þjónustu við landsbyggðina.  

Framkvæmdin er á þann hátt að auglýst er að ókeypis heilsufarsmælingar verði á tilteknum stað og stund, svo mæta þeir sem vilja. 

Haustið 2016 hófst tilraunaverkefni með framkvæmd mælinga og fyrirlagningu spurningalista í byggðarlögum á Vesturlandi.  Heilsugátt SÍBS var tekin í notkun 2017 en þar er haldið utan um niðurstöður mælinga og  spurningavagns um lífsstílsþætti sem líklegir eru til að hafa áhrif á heilbrigði. Er þá einkum horft til helstu áhættuþátta glataðra góðra æviára (DALY) skv. skilgreiningum WHO, en spurningarnar teknar að svo miklu leyti sem verða má úr rannsókninni Heilsa og líðan Íslendinga.  Með tilurð Heilsugáttar geta þátttakendur nálgast samanburðarniðurstöður í gegnum mínar síður á island.is  

Í ágúst 2018 var búið að skrá um 5000 mælingar í Heilsugátt SÍBS og  svarhlutfall við spurningavagninum hefur verði mjög gott. Tilraunaverkefnið hefur hlotið styrk frá Lýðheilsusjóði.

Linkur á Heilsugátt SÍBS

SÍBS Líf og heilsa, lífsstílsþjálfun

SÍBS Líf og heilsa lífsstílsþjálfun byggir á hinu bandaríska National Diabetes Prevention Program (NDPP) sem stýrt er af Smitsjúkdóma- og forvarnarstofnun Bandaríkjanna (CDC).  Námsefni og kennsluleiðbeiningar hafa verið þýddar og aðlagaðar að ráðleggingum Embættis landlæknis um mataræði og hreyfingu. Við aðlögun var einnig horft til annarra langvinnra sjúkdóma svo sem hjarta- og æðasjúkdóma auk þess sem þjálfunin getur dregið úr einkennum kvíða- og þunglyndis. 

Námskráin "Líf og heilsa lífsstílsþjálfun" var vottuð sem námssskrá í framhaldsfræðslu af Menntamálastofnun í maí 2018.  Námsskráin var unnin í samstarfi við Fræðslumiðstöð atvinnulífsins og Austurbrú. 

Lífsstílsþjálfun fyrir einstaklinga

Aðilar sem bjóða lífsstílsþjálfun byggða á námskrá geta lagað hana að sínum áherslusviðum og sett hana fram í annari tímaröð en sett er fram hér. Mikilvægt er að fara í gegnum alla þá þætti og markmið sem hér koma fram. Einstaklingar geta einnig nýtt sér námsefni upp á eigin spýtur, en mælt er með því að taka þátt í hópþjálfun undir stjórn þjálfaðs leiðbeinanda til að ná sem bestum árangri.

Þjálfun fyrir leiðbeinendur

Aðilar sem vilja bjóða hópþjálfun byggða á SÍBS Líf og heilsa lífsstílsþjálfun þurfa að hafa lokið leiðbeinendaþjálfun hjá SÍBS. 

Kennsluefni

Lífsstílsþjálfunin er hópþjálfun sem byggir á vikri þátttöku samhliða fræðslu. Lífsstílsþjálfun nær yfir 12 mánuði, grunnþjálfunin er 16 skipti í hópþjálfun og erftirfylgni er 10 skipti. Gert er ráð fyrir vikulegri þjálfun til að byrja með og á 2ja-4ja vikna fresti í kjölfarið. 

Eftirfarandi er yfirlit yfir fyrstu 16 skiptin í hópþjálfun:  
  1. Kynning á markmiðum og tilhögun þjálfunar, hópefli auk þess sem farið er yfir væntingar og ábyrgð á framvindu og árangri.  Glærur
  2. Að koma sér af stað, að þekkja áhrif hreyfingar á heilsu, leiðir til að auka hreyfingu og setja sér markmið. Glærur
  3. Mikilvægi þess að fylgjast með hreyfingu, farið yfir ólíkar leiðir til að skrá og halda utan um hreyfingu. Glærur
  4. Hollt mataræði, farið yfir ráðleggingar um mataræði, fæðuflokka og hvernig má setja saman holla máltíð. Glærur
  5. Mikilvægi þess að skrá og fylgjast með mataræði, hvar má finna upplýsingar um næringarinnihald og setja sér markmið. Glærur
  6. Hvernig má auka og stunda fjölbreytt hreyfingu (þol- og styrktarþjálfun), unnin áætlun um hreyfingu. Glærur
  7. Auka brennslu og góð meltingu, hvernig lesum við á merkingar, erum við að borða hollustu? Glærur
  8. Innkaup og eldamennska, hvernig má lesa merkingar, er hægt að kaupa ódýra hollustu og hvaða eldunaraðferðir eru bestar? Glærur
  9. Takast á við og draga úr streitu, leiðir til að vinna með streitu, mikilvægi svefns og tengsl streitu við langvinna sjúkdóma. Glærur
  10. Finna tíma fyrir hreyfingu, hvaða hindrunum mætum við og hvernig komum við hreyfingu inn í daglegt líf? Glærur
  11. Hvað skal varast? Farið yfir árangur, áskoranir og hindranir. Innkaup og óhollusta, kyrrseta og óhollusta. Glærur
  12. Heilbrigt hjarta, farið fyrir áhættuþætti hjarta- og æðasjúkdóma.  Mataræði hjartans og mikilvægi hreyfingar. Glærur
  13. Að vinna með hugsanir sínar. Hvaða hugsanir hvetja og hverjar letja? Að skipta út letjandi hugsunum. Mikilvægi þess að sýna sér mildi, æfingar í slökun og hugleiðslu. Glærur
  14. Hvar get ég fengið stuðning? Farið yfir stuðningsumhverfi þátttakenda, stuðningur fagfólks. Glærur
  15. Að standast freistingar á mannamótum, hvernig gengið hefur að standast freistingar, leiðir til að takast á við þær. Glærur
  16. Litið í baksýnisspegilinn og næstu skref, hvernig stuðla megi að varanlegri lífsstílsbreytingu og rætt um næstu skref og eftirfylgni. Glærur

Gert er ráð fyrir að hver tími í hópþjálfun sé 1 klukkustund eða 1,5 kennslustund. Mælt er með að þátttakendur vigti sig vikulega og boðið sé upp á almenna heilsufarsmælingu í upphafi, um miðbik og í lok námskeiðs þar sem blóðþrýstingur er mældur sem og blóðfita, blóðsykur og súrefnismettun.

Eftirfarandi er yfirlit yfir 10 skipti í eftirfylgniþjálfun:
  1. Þegar hægir á framförum, farið yfir hvernig má vinna áfram að því að léttast eftir að hægt hefur á þyngdartapi. 
  2. Að hreyfa sig jafnt og þétt, farið yfir hvernig skipuleggja má reglulega hreyfingu yfir daginn. 
  3. Að takast á við áskoranir og viðhalda árangri, hvaða áskorunum erum við að mæta og hvernig getum við tekist á við þær?
  4. Að takast á við áskoranir í fríinu og ferðalaginu, rætt hvernig hægt er að stunda hreyfingu og borða hollt  á ferðalögum og í frítíma. 
  5. Sykursýki af tegund 2, farið yfir áhættuþætti og úrræði til að koma í veg fyrir og/eða vinna með sjúkdóminn. 
  6. Góð næring og hollt mataræði, hvernig set ég saman hollt mataræði?
  7. Hollt er líka gott, farið yfir leiðir til að búa til gómsæta en jafnframt holla rétti. 
  8. Hvernig stuðla ég að góðum svefnvenjum og nægri hvíld? Farið yfir leiðir til að bæta svefnvenjur. 
  9. Hvað get ég gert þegar ég fer útaf sporinu í mataræði og hreyfingu? Farið yfir leiðir til að koma sér aftur í gang. 
  10. Hvað hef ég afrekað og hvernig held ég áfram? Þátttakendur kynna hvernig þeir ætla að halda áfram á sömu braut. 
Um verkefnið

SÍBS Líf og heilsa lífsstílsþjálfun er þróunarverkefni í umsjá SÍBS. Verkefnið er styrkt af Lýðheilsusjóði Embættis landlæknis og unnið í samstarfi við SidekickHealth, Heilsuborg,  Ferðafélag Íslands, Fræðslumiðstöð atvinnulífsins og Austurbrú

Í maí 2017 lauk fyrsti hópur leiðbeinenda þjálfun frá Skinny Gene Project í Bandaríkjunum, sem er vottaður þjálfunaraðili frá CDC. Í þeim hópi voru þjálfarar frá Heilsuborg, SidekickHealth, SÍBS, Ferðafélagi Íslands, Virk og gönguhópnum Vesen og vergangi.

Fyrstu námskeiðin sem byggðu á SÍBS Líf og heilsa lífsstílsþjálfun voru á vegum Ferðarfélagsins, sem nýtti drög að námsefninu í verkefninu „Aftur af stað“ vorið 2017, og haustið 2017 fór Heilsuborg af stað í með námskeiðið "Heilsulausnir"  í samstarfi við SidekickHealth og Reykjavíkurborg, en SidekickHealth hefur þróað leikjavæddan hugbúnað fyrir snjallsíma sem styður og heldur utan um þjálfunina. Þann 17. maí bauð SÍBS upp á leiðbeinendaþjálfun á Reyðarfirði í samstarfi við Austurbrú. 

Um SÍBS